e-Belge Türleri: Hangisini Kullanmalısınız?
e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye, e-SMM, e-Müstahsil ve e-Gider Pusulası arasındaki farklar. İşletmeniz için doğru belge türünü belirleyin.
Hazırlayan: Sovuna Editöryal Ekibi · Yayın: · Son güncelleme:
e-Belge Türleri Karşılaştırması
Türkiye'deki e-dönüşüm ekosistemi birbirine bağlı çeşitli belge türlerinden oluşur. Her birinin kendine özgü kullanım alanı, zorunluluk kriterleri ve teknik gereksinimleri vardır. Sovuna e-dönüşüm hizmetleri tüm bu belge türlerini kapsar.

| Belge | Kimin İçin? | Ne Zaman? |
|---|---|---|
| e-Fatura | Her iki taraf da e-fatura mükellefi | Mal/hizmet satışı |
| e-Arşiv Fatura | Alıcı e-fatura mükellefi değil | Mal/hizmet satışı |
| e-İrsaliye | e-Fatura mükellefi, hasılatı 10 milyon TL ve üzeri olanlar ile bazı sektör grupları | Mal sevkiyatı |
| e-Defter | e-Fatura zorunluluğu olanlar, bilanço esasına göre defter tutanlar, bağımsız denetime tabi şirketler | Aylık defter tutma |
| e-SMM | Vergiden muaf olmayan serbest meslek erbabı (zorunlu) | Serbest meslek hizmeti |
| e-Müstahsil | Çiftçiden alım yapan e-Fatura mükellefleri, sebze-meyve komisyoncu/tüccarları ve GİB bildirimi yapılanlar zorunlu; diğerleri isteğe bağlı | Çiftçi alımları |
| e-Gider Pusulası | Vergiden muaf esnaftan alım (zorunlu değil; GİB yazılı bildirimiyle zorunlu kılınabilir) | Muaf esnaf alımları |
| e-Envanter | e-Defter mükellefleri (envanter defterini e-Defter tutmak isteğe bağlı; GİB duyurusuyla zorunlu kılınabilir) | Dönem sonu envanter |
İşletme Tipinize Göre Yükümlülükleriniz
Ticari İşletme (A.Ş. / Ltd. Şti.)
Brüt satış hasılatı eşiğini (genel kural 3 milyon TL) aşan işletmeler için zorunlu: e-Fatura + e-Arşiv + e-Defter. Eşiğin altındaysanız gönüllü geçebilirsiniz. e-İrsaliye: e-Fatura mükellefi olup brüt satış hasılatı 10 milyon TL ve üzeri olanlar ile bazı sektör grupları için zorunludur.
Serbest Meslek Erbabı (Avukat, Doktor vb.)
Vergiden muaf olmayan serbest meslek erbapları için e-SMM zorunludur (ciro eşiği yoktur; 1 Şubat 2020 öncesi faaliyette olanlar için geçiş tarihi 1 Haziran 2020, sonradan başlayanlar için işe başlama ayını izleyen 3. ayın sonudur). e-Fatura gönüllüdür.
Tarım / Gıda Sektörü
Hasılat eşiğini aştığınızda: e-Fatura + e-Arşiv + e-Defter. e-Müstahsil Makbuzu, e-Fatura'ya geçmek zorunda olup müstahsil makbuzu düzenlemesi gerekenler, 5957 sayılı Kanun'a göre sebze-meyve ticaretiyle uğraşan komisyoncu ve tüccarlar ile GİB'in yazılı bildirim yaptığı mükellefler için zorunludur; diğerleri için isteğe bağlıdır. Sebze-meyve komisyoncu ve tüccarlar için e-Fatura da eşiksiz zorunludur.
E-ticaret İşletmesi
İnternet ortamında mal veya hizmet satışında brüt satış hasılatı eşiği 500 bin TL'dir; eşiği aşınca e-Fatura + e-Arşiv + e-Defter zorunludur. e-İrsaliye yalnızca e-Fatura mükellefi olup brüt satış hasılatı 10 milyon TL ve üzeri olanlar (ve bazı sektör grupları) için geçerlidir. E-ticaret başlangıç rehberimizi de inceleyin.
e-SMM vs e-Fatura: Ne Zaman Hangisi?
En sık karıştırılan iki belge türü e-SMM ve e-Fatura'dır. Temel fark mükellefin faaliyet türüne göre belirlenir:
- e-SMM (Serbest Meslek Makbuzu): Avukat, doktor, mühendis, mali müşavir gibi serbest meslek erbabının düzenlediği belge. Hizmet karşılığı düzenlenir.
- e-Fatura: Ticari işletmelerin (A.Ş., Ltd. Şti., şahıs şirketi) düzenlediği belge. Mal ve/veya hizmet satışı karşılığı düzenlenir.
Dikkat
Serbest meslek erbabı, ticari faaliyet de yürütüyorsa (örneğin bir avukat aynı zamanda danışmanlık şirketi sahibiyse) her iki belge türünü de kullanması gerekebilir. Durumunuzu değerlendirmek için bize danışın.
Entegratör Seçimi Rehberi
e-Belge süreçlerini yönetmek için iki yol vardır:
- GİB Portalı: Doğrudan GİB'in web portalı üzerinden belge oluşturma. Düşük hacimli işletmeler için uygun, ancak otomasyon imkânı sınırlı.
- Entegratör Kullanma: Özel entegratör yazılımı ile muhasebe sisteminize entegre çalışma. Yüksek hacim, otomasyon ve raporlama avantajı.
Entegratör Seçerken Dikkat Edilecekler
- GİB onayı: Entegratörün GİB tarafından yetkilendirilmiş olması şart
- Yazılım uyumu: Mevcut ERP/muhasebe yazılımınız ile entegrasyon desteği
- Destek kalitesi: 7/24 Türkçe teknik destek imkânı
- Fiyatlandırma: Belge başına mı, aylık sabit mi? Gizli maliyetlere dikkat
- API desteği: Özel yazılım entegrasyonları için API sunması
e-Dönüşüm Geçiş Takvimi
e-Belge türlerine geçiş için önerilen takvim ve sıralama:
- 1. Adım: Mali mühür veya e-İmza temin edin (süre sağlayıcıya göre değişir)
- 2. Adım: e-Fatura başvurusunu tamamlayın — e-Arşiv otomatik aktif olur
- 3. Adım: e-Defter altyapısını kurun
- 4. Adım: İhtiyacınıza göre e-İrsaliye, e-SMM, e-Müstahsil başvurularını yapın
- 5. Adım: Tüm süreçleri test edin ve canlıya geçin
Adım adım rehber
Tüm e-dönüşüm geçiş adımlarını kontrol listesi formatında takip edebilirsiniz. Ayrıca ücretsiz araçlarımız ile mükellef sorgulama ve vergi hesaplama yapabilirsiniz.
Resmî Kaynaklar
Belge türlerinin güncel kapsamı, zorunluluk kriterleri ve başvuru adımları Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) duyurularında ve tebliğlerinde yayımlanır:
- GİB e-Fatura Portalı: e-Fatura başvuru ve uygulama bilgileri
- GİB e-Arşiv Portalı: e-Arşiv Fatura uygulaması
- Gelir İdaresi Başkanlığı: tebliğler, duyurular ve kılavuzlar
Zorunluluk kriterleri dönemsel olarak güncellendiği için karar vermeden önce GİB duyurularındaki en son hâli kontrol edin.
e-Belge Hazırlık Kontrol Listesi
İlerlemeniz tarayıcınızda yerel olarak kaydedilir.
Bu Konuda Yardıma mı İhtiyacınız Var?
Rehberimiz size genel bir yol haritası sunar. İşletmenize özel detaylı analiz ve uygulama desteği için ücretsiz keşif görüşmesi yapabiliriz.