İçeriğe Atla

Yeni Müşterilere Özel · %20 indirim

Sovuna — Dijital Dönüşüm ve Yazılım Çözümleri
Orta 8 dk okuma e-Dönüşüm & e-Belge

e-Defter Nedir? Nasıl Tutulur?

e-Defter yükümlülüğü, beratların GİB'e iletilmesi, uyumluluk gereksinimleri ve sık yapılan hatalar. Adım adım anlatım ve kontrol listesiyle.

Hazırlayan: Sovuna Editöryal Ekibi · Yayın: · Son güncelleme:

e-Defter Nedir? Nasıl Tutulur? rehberi kapak illüstrasyonu
1

e-Defter Nedir?

e-Defter, VUK (Vergi Usul Kanunu) ve Türk Ticaret Kanunu gereği tutulması zorunlu olan yevmiye defteri ve defteri kebirin elektronik ortamda tutulması, onaylanması ve saklanmasıdır. Sovuna'nın e-defter çözümleri ile bu yükümlülüğünüzü kolayca yerine getirebilirsiniz.

e-Defter, XBRL-GL (eXtensible Business Reporting Language, Global Ledger) standardında XML formatında oluşturulur. Her ayın defterleri "berat" adı verilen bir özet dosya ile GİB'e iletilir.

2

Kimler e-Defter Tutmak Zorunda?

Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1) md. 3.2.1'e göre aşağıdaki mükelleflerin e-Defter uygulamasına dâhil olması zorunludur:

  • e-Fatura uygulamasına geçiş zorunluluğu bulunan mükellefler (e-Fatura'ya geçiş süresi içinde; yıl içinde zorunlu olarak geçenler için izleyen yılın başından itibaren)
  • Türk Ticaret Kanunu md. 397/4 uyarınca bağımsız denetime tabi şirketler
  • Bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olanlar ile ihtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutmayı tercih edenler (1 Ocak 2025'ten itibaren)

Ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığı, riskli veya vergiye uyum düzeyi düşük bulduğu mükellefleri, en az 3 ay süre vererek yazılı bildirimle e-Defter'e geçmeye zorunlu tutabilir (md. 3.2.2). Dernek, vakıf, sendika, oda gibi defter tutma yükümlülüğü bulunmayan kuruluşlar için zorunluluk yoktur. Ayrıntı: Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1) güncel hâli (yeni sekmede açılır) ve edefter.gov.tr (yeni sekmede açılır).

3

Berat Gönderim Süreçleri

Her ayın e-Defter ve berat dosyaları oluşturulur, NES veya mali mühürle imzalanır ve e-Defter uygulamasına yüklenerek GİB onaylı berat alınır. Süreler Tebliğ md. 4.3.4'e göre:

  • Aylık dönemler: İlgili ayı takip eden dördüncü ayın 10'u (gelir vergisi mükellefleri) veya 14'ü (diğer mükellefler) günü sonuna kadar
  • Hesap döneminin son ayı: Gelir vergisi beyannamesinin verileceği ayı takip eden ayın 10'u (gelir vergisi mükellefleri) veya kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği ayı takip eden ayın 14'ü (diğer mükellefler) günü sonuna kadar
  • Geçici vergi dönemi bazında yükleme (isteğe bağlı): Hesap döneminin ilk ayında e-Defter uygulaması üzerinden tercih bildirilirse, her geçici vergi döneminin ayları, o dönemin geçici vergi beyannamesinin verileceği ayı takip eden ayın 10'u/14'ü günü sonuna kadar yüklenebilir. Tercih bildirilmezse yukarıdaki aylık süreler geçerlidir; tercih sonraki hesap dönemleri için de geçerli kalır.

Kritik Uyarı

Berat dosyalarını süresinde oluşturmayan, imzalamayan veya yüklemeyen ya da geç yükleyenler hakkında Tebliğ md. 6.8 uyarınca Vergi Usul Kanunu'ndaki cezai hükümler uygulanır; geçici vergi dönemi bazında yükleme yapanlarda her ay ayrı ayrı değerlendirilir.

Dönem dönem takvim için e-Defter berat takvimi aracını kullanabilirsiniz. Özel hesap dönemi kullanıyorsanız tarihleri hesap döneminize göre uyarlayın.

4

Sık Yapılan Hatalar

  • Berat sürelerini kaçırmak: Her ay için hatırlatıcı kurun veya otomatik gönderim yapan bir yazılım kullanın.
  • Yedekleme yapmamak: e-Defter verilerini en az 10 yıl saklamak zorundasınız. Birden fazla yedek alın.
  • Uyumsuz yazılım kullanmak: GİB standartlarına uygun e-defter yazılımı kullandığınızdan emin olun.
  • Kapanış kayıtlarını unutmak: Yıl sonu kapanış beratlarını zamanında gönderin.
  • Mali mühür/e-imza süresinin dolması: Sertifika yenileme tarihini takip edin.
5

Aylık e-Defter İş Akışı

Berat süresini kaçırmamak için işi her ay aynı sırayla yürütün. Aşağıdaki sıra bir öneridir; muhasebe yazılımınızın adımları farklı olabilir.

  1. Kayıtları kapatın: Dönemin yevmiye kayıtlarını tamamlayın, mizanı kontrol edin.
  2. Defter dosyalarını oluşturun: Yazılımınız yevmiye ve defteri kebir dosyalarını GİB standardında üretir.
  3. İmzalayın: Dosyaları mali mühür veya NES ile imzalayın. Sertifikanın geçerlilik süresini önceden kontrol edin.
  4. Yükleyin ve beratı alın: e-Defter uygulamasına yükleyin; GİB onaylı beratı alıp saklayın.
  5. Yedekleyin: Defter ve berat dosyalarını birden fazla yerde tutun.

Dönem sonu tarihlerini e-Defter berat takvimi aracıyla hesaplayabilirsiniz.

6

Sık Sorulan Sorular

e-Defter ile e-Fatura aynı şey mi?

Hayır. e-Fatura satış ve alış belgelerinin elektronik düzenlenmesidir. e-Defter ise yevmiye ve defteri kebirin elektronik tutulmasıdır. Zorunluluk ve süreçleri ayrıdır; bkz. e-Fatura rehberi.

Berat nedir, kimde kalır?

Berat, GİB'in onayladığı özet dosyadır. Defter dosyalarıyla birlikte mükellefte saklanır ve gerektiğinde denetim için sunulur.

Beratı geç yüklersem ne olur?

Süre aşımının yaptırımı mevzuattaki hükümlere göre belirlenir ve tutarlar her yıl güncellenir. Kendi durumunuz için GİB duyurularına ve mali müşavirinize bakın.

Mali mühür ile NES arasında nasıl seçim yapılır?

Defter ve berat dosyaları mali mühür veya NES ile imzalanır. Hangisinin sizin için uygun olduğunu sertifika sağlayıcınızdan ve mali müşavirinizden teyit edin.

7

Resmî Kaynaklar

e-Defter Aylık Kontrol Listesi

İlerlemeniz tarayıcınızda yerel olarak kaydedilir.

Bu Konuda Yardıma mı İhtiyacınız Var?

Rehberimiz size genel bir yol haritası sunar. İşletmenize özel detaylı analiz ve uygulama desteği için ücretsiz keşif görüşmesi yapabiliriz.